Çölyak Nedir ? Nasıl Tedavi Edilir ?

Yazar İstanbul 26/09/2017 0 Yorumlar Genel,

ÇÖLYAK NEDİR?

Çölyak daha önce pek adını duymadığımız şimdilerde ise adını sıklıkla duyduğumuz ama ne olduğunu tam olarak bilmediğimiz besin kaynaklı bir ince bağırsak alerjisidir.  Genetik ve çevresel   faktörlerle hastalık sürekli yayılmakta ve hasta birey sayısı giderek artmaktadır. Günümüzde hastalığın doktorlar tarafından daha iyi tanınmasıyla hasta birey teşhislerinide koymak geçmişe oranla daha iyi. Çölyak bağışıklık sistemine bağlı sindirim sistemini ilgilendiren bir hastalık olup, Hasta kişilerde gluten denen bir proteini içeren besinlerin alınmasından sonra kendini gösteren bir emilim bozukluğu (malabsorpsiyon) hastalığıdır.

BELİRTİLERİ   

Çölyak hastalığının belirtileri geniş bir yelpazeye yayılır.     -Karın Bölgesinde öne doğru şişkinlik -Yaşa göre kilo azlığı -Kas zayıflığı -Kansızlık -Dışkıda anormallik, büyük tuvalet ihtiyacı artması -Kusma -Bezginlik -İştahsızlık      -Büyüme geriliği         -Ağız içinde oluşan aftlar -İştahsızlık, gaz şikayetleri -Eklem ve kemik ağrıları -Sinirlilik -Ciltte kaşıntılı döküntüler   TANI Çölyak hastalığı her yaşta teşhis edilebilmektedir. Çoğunlukla belirtiler ilişkili bir başka hastalığı da düşündürmektedir. Erken osteoproz, kansızlık, teşhis edilmemiş Laktoz alerjisi gibi. Çölyak hastalığının insan sağlığı üzerinde önem taşıyan birçok değişimlere neden olmasından dolayı doğru teşhisi önemlidir. Kan testleri ve sonrasında ince bağırsak biyopsisi ile kesin tanı konulmaktadır.  Çölyak Hastalığı Alerji Testleri, Rezonans ve Homeopativ.b yöntemlerle teşhis edilemez.  

RİSK FAKTÖRLERİ

Çölyak hastalığı, genetik bir yatkınlık zemininde gelişen özetle ince ba­ğırsak alerjisi durumudur. Buğdaygillerde bulunan bazı bitkisel proteinlere (gluten) karşı olu­şan bu alerji neticesinde ince bağırsaklarda yapan parmaksı çıkıntılarda (villus)  kayıp gözlenmekte (villusatrofisi)ve emilim yapan ince bağır­sak alanı büyük oranda azalmaktadır. Bu­nun neticesinde emilmesi gereken şeker, yağ asitleri, protein, vitamin ve demir gibi mineraller emilememektedir. Emilim azlığı­na bağlı olarak da hastalığın belirtileri orta­ya çıkmaktadır.

 KORUNMA YOLLARI

Hastalıktan koruyucu en önemli silah da anne sütüdür. Anne sütünün tek başına en az 4-6 ay verilmesi, erken dönemde unlu gıdaların verilmemesi, bebeğin büyüme durumuna göre 4 ile 6'ncı aylar arasında hala anne sütü alırken az miktarda buğday içeren gıdalara başlanması ve anne sütüne devam edilmesi, üzerinde durulan en önemli koruyucu stratejidir.  Tanı, kanda yapılan bir tarama testinin pozitif olması durumunda endoskopik yöntemle yapılan ince bağırsak biyopsisiyle konulur. Tedavi, hastalığa neden olan buğday, arpa ve çavdarın ömür boyu diyetten tamamen çıkarılmasıyla sağlanır. Kişi bu diyete uyduğu müddetçe sağlıklı yaşam sürdürür. Ancak ülkemiz gibi buğday ağırlıklı beslenen ülkelerde çölyaklı bireylerin diyeti kabusa dönüşebiliyor. Bu çocuklar ve erişkinler için dışarıda yemek ve seyahat etmek önemli sorun oluyor.

çolyah hastalığı hekimzade

 BESLENME

Kaçınılması gereken başlıca yiyecekler Ekmek Krakerler Tahıl Makarna Kurabiye, pasta ve börek Unlu soslar Amarant, esmer buğday, kinoa gibi bazı tahıl çeşitleri gluten içermezler ancak siz etikette gluten içermez yazdığından emin olun çünkü bu ürünler glutenli tahıllarla aynı fabrika veya tesislerde üretiliyorsa çapraz bulaşma meydana gelebilir.

Çölyak hastaları için genellikle güvenli olan yiyecekler

Meyve ve sebzeler Et, balık ve kümes hayvanları (panesiz) Çoğu süt ürünleri Glutensiz un (pirinç, soya, mısır, patates) Patates

 TEDAVİ 

Çölyak hastalığının tek tedavisi GLUTENSİZ  sıkı bir diyettir.  Diyetin sıkı bir şekilde uygulanması ile düzleşen ince bağırsak yüzeyi normal şeklini ve işlevini tekrar kazanmaktadır. Çok az miktarda alınan gluten bağısaklardaki tahribatın tekrarlamasına neden olur.   Glutensiz sıkı bir diyetin uygulanması süesinceÇölyak hastasının genellikle bir şikayeti olmaz. Beslenme tarzının değiştirilmesinin ardından genelde kısa b ir süre içerisinde şikayetler belirgin şekilde azalır. Şikayetlerin tamamen kaybolma süresi ince bağırsaktaki tahribat derecesi, hastanın yaşı, ve diğer faktörlere göre değişkenlik gösterebilir. Gluten içeren gıdalardan kaynaklanan, hissedilebilir şikayetler çoğunlukla uzun süreler sonrası hatta bazen yıllar sonra kendini gösterir. Diyetin bozulması ya da terk edilmesi tedavi edilmesi çok daha zor olan ağır hastalıklara neden olabilir.   Diyetin uygulanmasında yapılan ihlal ya da ihmallere rağmen hasta tarafından hissedilebilir şikayetlerin oluşmaması, asla, glutensiz diyetten vazgeçilmesi anlamına gelmez.

 

ÇÖLYAKTA BESLENME TEDAVİSİ


Çölyak hastalığı (Gluten Enteropatisi), tahıl kaynaklı incebağırsak hastalığıdır. Hastalık, glutene hassas bağırsak sistemi adı ile de bilinmektedir. Hastalığın etken maddesi, buğday, arpa, çavdar ve bazende yulaf ürünlerinde bulunan gluten proteinin gliadin adlı alt fraksiyonudur. Gluten içeren gıdaların tüketimiyle, normalde pütürlü bir yapıda olan bağırsak duvarları düzleştiğinden dolayı, vitamin ve mineral gibi vücuda yararlı birçok besin maddesinin emilimi azalmaktadır.
 Bu nedenle Çölyak hastalığı için, ömür boyu glutensiz diyet uygulaması, tek tedavi yöntemidir. Gluten içeren buğday, yulaf, arpa ve çavdar unundan yapılmış her türlü üründen uzak durulması gerekmektedir.
 Çölyak hastası tahıl grubundan mercimek, mısır, pirinç, patates, soya fasulyesi gibi ürünleri tüketebilir.
 Hastalık teşhisinde 3 ay kadar süt ve süt ürünleri tüketilmemelidir. Daha sonra bunlar tek tek denenerek diyete dahil alınabilir. Keçi sütü ve ürünlerinde bir sakınca yoktur hatta faydası (anne sütüne benzerliğinden ötürü) olabilir.
 Çölyak hastaları tükettikleri ürünlerin etiketlerini mutlaka okumalı ve “gluten içermez” ibareli ürünler aramalıdır.
 Tüketilecek gıdaların içerik etiketleri çok iyi okunmalıdır sürekli gıda firmalarıyla iletişime geçilmelidir.
 Kilogramında 20 mg’dan az gluten içeren gıdalar glutensiz kategorisindedirler. Bu nedenle market ürünleri alırken çok dikkatli olunmalı, etiket bilgileri incelenmelidir.
 İlaçlar doktora, veya ilacı üreten ilaç üreticisine danışılmadan kullanılmamalıdır (bir çok ilaç gluten içermektedir).
 Aklınıza hiç gelmeyecek sakız, salça, sirke, mayonez, ketçap, dondurma, diş macunu, bulaşık deterjanı, şeker, çikolata, peynir gibi ürünlerde hastaları etkileyecek düzeyde (mg) gluten içerebilir. Bunlar yenilmeden önce üreticisine sorulmaldır.
 Hazır salça yerine ev yapımı güvenilir salçaları kullanın , konserve , hazır çorba , soslar , tuzot , tavuk sosları nar ekşisi gibi gıdalarda gluten katkı maddesi olarak kullanıldığından, bunlar tüketilmemelidir.
 Et alırken hazır kıyma alımından kaçınmalısınız. Kıymaya ekmek katılmış olabilir.
 Şalgam suyu bulgur içerdiğinden gluten maddesi ihtiva eder bu ürünü tüketemezsiniz.
 Bira, şarap, viski, likör ve brendi gibi içecekler tüketilmemelidir birçok alkollü içecek arpa suyu veya arpa özü içermektedir.
 Mutfakta glutenle temas eden yerler sürekli temizlenmeli hastanın gıdaları doha önce gluten bulaşmış yerlerde bulundurulmamalıdır.
 Mutfakta gluten içeren ürünlerle yapılan fırın temizlendikten sonra glutensiz ürünler kullanılmalıdır buğday unu havada uçabileceğinden aynı fırında yemek veya ekmek pasta kek pişirilmeden önce temizlenmelidir. Ekmek makinesi kullanılıyorsa bu makine sadece glutensiz ürünlere için kullanılmalıdır.
 Teflon - tahta kaşık gibi mutfak aletleri ne kadar iyi temizlenmiş olsa bile gözeneklerinde gluten kalıntıları kalabilme riski olduğundan, bunlar ayrılmalıdır ve kullanılmamalıdır.
 Genel itibariyle buğday, yulaf, arpa ve çavdar unu ile yapılmış her türlü yiyecek, bulgur, soslar, makarna, erişte, şehriye, kuskus, bisküvi, simit, dondurma külahı, ekmek, tarhana, yarma, irmik, kraker, börek, unlu tatlılar, çok yağ katışmış yiyecekler, kek, pasta, çörek, kurabiye, çikolata, puding, hazır salça, ketçap, hazır çeşniler, hazır çorbalar, bulyonlar, un katılan çorba ve her türlü ürünler diyetten çıkarılmalıdır.
SAĞLIKLI YAŞAM ÖNERİLERİ BURAYA GELECEK
RESİMLER BURAYA GELECEK

Yorumu Yanıtla

Loading...
Loading...